Midist/Wasim and the safe place

Midist/Wasim and the safe place

Yesterday I went to Haarlem to meet Midist and Wasim in their studio. We drink coffee in the kitchen next to their studio, exchange current state of minds, songs and visions.

Wasim: I actually wanted to wear black today, but the weather convinced me otherwise. Did you hear about the fire at Beirut’s Port? Such a tragedy happens there now. Beirut is the most beautiful place that is meant for people to enjoy life to the fullest.

Midist: People are traumatized, when they see smoke, they start running. 160 schools are vanished away. Even the music venue where people used to go at night to forget about all the sadness of the day, has now disappeared. I am collecting stuff to bring for when I go back. Pencils, food, cloths. People have nothing no more.

We move to the studio where Midist is about to play the first song of their – soon to be released – album. Before it starts, Wasim reads the prescription.

Wasim: This medicine is 7 minutes and 7 seconds. Best to allow it to come through you and let it do its work. You can drink water before and after. For the ultimate benefit you can best start and end the day with it.

I take a seat on the couch in front of the speaker. The room is filled with the smell of Palo Santo, fresh September air and the church bells of the St. Bavo Church coming through the window. The song takes me by the hand on a journey to a desert night, Wasim is right beside me. All I can do is surrender to his incredible voice, letting his strength, his grief, his love, shivers my skin for 7 minutes and 7 seconds. From the couch I can see the sunny rooftops of Haarlems city centre. The memories of my high school years get infused by perspectives on life that are strange to the city I experienced 15 years ago, but are not from afar, this journey is happening right here, through this song, and the men I met an hour ago, sharing their stories with me.

Milou: What do you experience while listening to your music?

Wasim: We listen to this when we feel at the edge of ourselves. It gives strength and is at times the most powerful medicine. It shows so well how I feel right now. Even more than when I wrote it. The vision I had back then, is manifested through this piece of music. I can’t wait to release it.

Milou: What is the medicine you want to share through your music?

Wasim: The one thing people need most right now, is a pill of hope. We need it to survive and I feel there is a lack of it.

Midist: I disagree with you. You are not thinking about all the dictators (or dinosaurs) giving people false hope. It doesn’t bring you anywhere. We need to focus on how we continue, where to go.

Wasim: Hope is the fire that makes you able to fight anything that keeps you from the safe place.

Milou: What is that place like?

Wasim: Where I have a peaceful space and mind in and around me, where I can be the person I am, where fear is not there.

Milou: Where does music itself happen when music becomes medicine? In the melodies, in you, in me, in our voices, in between us, in our brains, in the instrument? Or maybe in the place where you don’t experience any separation between you and the music you play, and the others you are performing with?

Wasim: Thats it. Music is the place where I feel one. When thinking about my family and their sorrow, I feel scattered. I have to neglect a part of myself in order to also be fully here, to enjoy life and bring things forward. Music is the only place where I feel whole.

This Sunday 13th of September Midist/Wasim will share their music and stories at Fruittuin van West

Info & Tickets:

https://www.paradiso.nl/nl/programma/3×3-9/79307/

Alle voetjes van de vloer


In concertreeks 3×3=9 doet Milou onderzoek naar het lied in al haar gedaanten: als medicijn, trance en protest. In drie avonden nodigt ze liedmakers- en performers uit waar je uren naar zou willen luisteren. Ze delen verhalen, inspiraties, spelen hun lied. Iedere avond staat in een ander thema en vindt plaats op een andere locatie. Voor een intiem publiek live bij te wonen.

Op 30 september in Cinetol staat het lied in teken van ‘voetjes van de vloer’. Het lied dat je optilt naar een andere wereld, in trance brengt, je een nacht lang doet bouncen op enkele vierkante meters. choreografe Doriane (Moonstein), Nina & Rosa van Spill Gold en muzikant Felix (Tin Fingers/White Dress) delen hun inspiraties en geheimen, en laten je je voetjes van de vloer tillen in hun bezwerende live sets.

‘Spill Gold is a psychedelic band that unwinds vivid, spiralling stories with their eerie yet persistent songs, bringing listeners into a trance-like state. Rosa and Nina invite you to lean in to your unrelenting visions and pour out the best you’ve got, streaming and unrestrained. Let it out and get drenched bathing in it.’

Felix (Tin Fingers)

Moonstein is a Dance-Theater company founded in 2013 by Doriane Dubost Dessertine.

Info & tickets:

https://www.paradiso.nl/nl/programma/3×3-9/79309/

Meloen, Mali, Maringo

Op 13 september vindt de tweede editie plaats van 3×3=9. Een avond vol verhalen en muziek met Wasim Arslan, Mario Goossens, e.a. We vieren en onderzoeken het lied als medicijn in het labyrint van de Fruittuin van West

Info & Tickets: https://www.paradiso.nl/nl/programma/3×3-9/79307/

Voorafgaand aan deze avond ontmoet ik Maringo Bérénos van de muzikale beweging Sabali. Maringo maakt muziek met Afrikaanse, Caribische en Zuid-Amerikaanse invloeden en Nederlandse teksten. Ik nodig hem uit voor een wandeling bij mijn huis. Maringo brengt een watermeloen en zijn Senegalese Kalimba mee. Zijn hondje Mali rent voor ons uit over het bospad.

Maringo vertelt: Toen ik voor het eerst in Zuid-Afrika kwam, viel alles op zijn plek. Aha, dacht ik. Muziek is dus toch wat ik vermoedde dat ze is. Pure heling. Dit is de oorsprong van muziek, haar essentie. Niet in alle werelden zijn mensen dat gewend. Hier in het Westen heeft het lied een andere rol. Het is meer gericht op commercie en entertainment.

We komen op een open plek in het bos. Mali gromt tegen een egel. 

Maringo: Hoever is de zee hier vandaan?

Milou: Ongeveer 20 minuten. Als je rent.

Maringo: Gevaarlijk.. 

Al rennend praten we verder.

Milou: Zouden we het lied als heling en als entertainment wel van elkaar gescheiden moeten zien? Het kan ook helend zijn om mensen te laten lachen of dansen door muziek. 

Maringo: Zeker. Tijdens het Mandala festival speelden we met Sabali in een drijvende tempel middenin een meer. We begonnen met meditatieve klanken en bouwden op tot een extatisch dansfeest. Iemand kwam een dag later naar ons toe om te zeggen wat het allemaal in haar had bewogen. En ze was niet de enige. Puur medicijn.

Milou: De plek waarin het lied wordt gebracht, en de verwachtingen die ermee gemoeid gaan, hebben volgens mij grote invloed op de functie van het lied zoals jij het beschrijft. Met spontaniteit, interactie en intimiteit schep je ook de voorwaarden voor die heling en verbinding. In tegenstelling tot hoe concertzalen en theaters zijn ingericht. Bestemd voor grote groepen publiek, een scherp onderscheid tussen publiek en performer, podium en zaal. Mensen betalen een kaartje en komen om iets te krijgen, niet om zichzelf te brengen. 

Maringo: Inderdaad. Publiek en performer creëren een avond samen. Net als in veel andere Afrikaanse landen die ik heb bezocht en ook in Cuba en Brazilië heb ik dat heel sterk gevoeld. In ceremonies en gewoon op straat. ‘Venga! Kom spelen!’ Klinkt vanuit iedere straathoek. Als je zegt dat je verlegen bent om te zingen of het niet kunt, kijken mensen je gek aan. Iedereen doet mee. 

We laten ons vallen in het zand. Maringo haalt zijn watermeloen tevoorschijn en breekt hem doormidden. ‘Ik eet bijna alleen maar fruit,’ zegt hij. ‘Dat is ook puur medicijn.’

Het lied als protest tegen feminicidios

Op 26 augustus vindt de eerste live editie plaats van 3×3=9. Een avond vol verhalen, Mexicaanse empanadas en muziek met queer rapduo Lionstorm, singer songwriter/activiste Shishani Vranckx en documentairemaakster Julia Hollander. We spreken over het lied als protestvorm in het Vrij Paleis in Amsterdam. 

Voorafgaand aan deze avond ontmoette ik Julia in Haarlem op de warmste dag op 31 juli ooit. Julia draagt een lange zwarte jurk met afbeeldingen van Frida Kahlo erop. We strijken neer op de steiger aan het Spaarne.

Milou: Na je afstuderen aan de Willem de Kooning Academie en master Sociale en Culturele Antropologie in 2018, ben je voor het eerst naar Mexico gegaan en sindsdien ben je er 3×3 maanden geweest. Nu ga je zelfs documentaire Ni Una Más maken met als hoofdpersonage de vrouwelijke muzikantes die je daar hebt ontmoet. Zie je jezelf emigreren naar Mexico?

Julia: Wie weet. Ik hou van het land en heb er inmiddels veel vrienden. Maar er is veel geweld. Veel rijke mensen leven er in gated communities. Kinderen kunnen niet zelf naar school en worden met de auto naar school gebracht, totdat ze zelf een rijbewijs hebben. Er is wettenloosheid, aanhoudend geweld en grote ongelijkheid tussen mannen en vrouwen. Op veel plekken in het land wordt de vrouw gezien als bezit van de man, zijn bediende.

Milou: Wat maakt je band met het land evengoed zo sterk?

Julia: Op mijn eerste dag in Mexico-City speelden de vrouwelijke muzikantes van Las Brujas bij een demonstratie tegen feminicidios (moord op vrouwen omwille van hun gender). De muziek van Las Brujas raakte me diep en ik kwam met hen in gesprek. Zij en singer songwriter Vivir Quintana namen me op in hun muzikaal activistische LGBTQ community. Ieder van hen heeft te maken gehad met geweld of kent een vrouw die is vermoord. Agressie tegen vrouwen lijkt haast een virus. Vivir en Las Brujas leerden mij om niemand te vertrouwen, om altijd hén te bellen als er iets zou gebeuren en nooit de politie. Maar hun krachtige persoonlijkheden en dapperheid leerden mij ook om te verkennen wat het voor mij betekent om vrouw te zijn, om mijn stem te laten klinken en dromen te manifesteren. Na zo’n lange tijd dat angst vrouwen heeft stil gehouden over onderdrukking, lijkt het nu alsof er een bom is gebarsten. Niet alleen in Mexico maar over de hele wereld. Tijdens International Womensday gingen er 80000 vrouwen de straat op.

Milou: Inmiddels is Vivir een fenomeen geworden in de Latijns Amerikaanse wereld. Haar nummer ‘Canción Sin Miedo’ (Lied Zonder Angst) wordt overal door het land gecoverd als strijdlied tegen de feminicidios en heeft 4 miljoen views op YouTube. Dankzij een crowdfunding heb je ruim 12.500 euro opgehaald om deze film over deze activistische muzikantes te kunnen maken. Hoe gaat dat er verder uitzien voor jou?

Julia: In november ga ik naar Las Brujas en Vivir om de film te maken. Ik wil geen terugticket boeken. Misschien blijf ik er wel een jaar in Mexico.

Meer over Julia, Vivir en Las Brujas op 26 augustus in Het Vrij Paleis.
Info & tickets:

https://www.paradiso.nl/nl/programma/3×3-9/

A micro-revolutionist pamflet, 2019

I don’t believe in parttime ideals. They are incredibly uninspiring. Parttime ideals lead to parttime principles (actions that you practice to live up to your ideal). However, you only obey them when it suits you.

For instance:

  • I separate my plastic and organic material from waste, unless the wastebin is full.
  • I refuse to sleep with married men, except when their partner is abroad.
  • I would always buy a dog from the animal shelter, as long as that one is more cute than the one from the petstore.
  • I eat vegetarian, unless I get meat for free.

For instance: My principle is to maintain a feet-only policy for six months, started on September 21st and will continue till the first day of spring. This means I only transfer myself by foot. I call it an urban pilgrimage in which I discover althars and rituals in the hidden corners of the city. Inspired by the encounters on the streets, I write music.

Lately I noticed that many people wanted me to loosen up my principle. For the sake of caring for myself. When I shared my feet-only policy, they said things like:

  • ‘You should’nt be too hard on yourself, Milou’
  • ‘Why not take a cab home?’
  • ‘But it is rai-ning!’

Without noticing, my strict policy of ‘I walk no matter what’ changed into: ‘I walk when the weather is nice and I am not late for my appointment.’

Whether I break with my principles out of discomfort, lust or shame, truth is that I am not honest to my authentic ideals that go beyond the principles I have set to myself. And you know what? More than hyperintelligent, Adriana Lima-like beautiful, athletic or a brilliant cook, I want to be honest.

 

    H O N E S T Y

     is

      B O R I N G ?

Nope. Not in 2019.

 

In case of my urban pilgrimage, it seemed quite obvious for my surroundings that I made exceptions when walking was not fitting in my day. It seemed obvious that I put my own comfort  (read: my old habits) first.

 

Now that is

  B O R I N G !

 

I decided: From now on I adapt my habits to my ideals, not the other way around. Because by holding on to my feet-only policy, I not only create a more powerful story and train my willpower. It also deepens my experience of taking a different pace in the streets, switching perspective in the city, changing my perception of time and space. Most of all, having to decide every time deciding to go walking instead of taking a tram, costs more force, than incorporating this principle as a new habit.

Listen to this. In order to make a positive change in your life and create a domino-effect of positive changes, sticking to the actions that follow the principles without compromise is the way to go. Be radical in your actions. After all, those who persist in what they believe in show us that it is possible to make different choices and have another lifestyle against all (or some) odds, right? It doesn’t mean every one should copy you, but you make them think about their behaviour towards your principle. By following your guts unconditionally, you make the pathway free for people to do the same in their own way!

If you are reading this (apparently you are), I invite you to become a micro-revolutionist from this moment onwards. I don’t believe you should act like an iron saint. No. Just choose a tiny mission. Something that excites you. How to choose?

Follow these steps:

 

1. Make a drawing of your ideal planet.
Draw yourself in it.

  • How do you start your day?
  • What role does nature play in your life.
  • What do you say to the homeless woman sitting in front of your house?
  • How does your daily behaviour differ from your current lifestyle?

2. Choose one topic that you feel most attracted to. Phrase it in one sentence.

3. Write as much principles around this topic as you can, eventhough your ideal planet might differ a lot from how you perceive reality right now. Like:

  • All plastic I buy, I hang in front of my window
  • Every Sunday I bake an apple pie for a homeless person
  • I compliment every waiter/waitress for his/her smile
  • Every morning I start with a tree-hug session of 20 min in the Vondelpark
  • I plant a flowerseed daily

4. Choose the principle that you find most tempting.
This will be your first mission as a micro-revolutionist.

5. Make a timeframe varying from one to twelve months in which your principle will be sacred.


Ready…
set
GO.

 

Tell me all about your mission for 2019. And if you know someone who would also like to be a micro-revolutionist, feel free to share. With maintaining your new principle you train the ‘being persistent to your authentic ideal, no matter what’ muscle. The power of this challenge lies in its continuity.

B I G  B O N U S  If the set time for this challenge is over, you can add another principle of yours.

Wishing you a fabulous 2019,

Love

Milou

 

Picture by Annelies Verhelst

Desert moon in Vondelpark

Were you in Vondelpark last full moon? Big chance you heard me sing. Well, sing? I was belting my heart out.

The few cyclists that were in the park wore headphones anyway, I thought. Suddenly a short man in leather jacket stood next to me. I recognized him. He is often there, wandering. Climbs trees, plays harmonica, talks to birds. This time he talked to me.

‘You know why I am sitting in the park? It is just like my big brother, just like my mom, give me hug, give me love. You need to be tough to live like me. Here I am, alien man in alien country in alien culture. Sometimes I feel the world is a dark place. Humanity is struggling and we live in a selfish society. What do you think?’

Silence.

‘You look so innocent. Very sweet innocent. A little worried, I don’t know why.’

I am searching for words.

‘I just ask you, you don’t have to give me answer. Perhaps you don’t have answer. Some people have something smart to say. Or at least they can support you. But if you can’t, don’t worry. I am used to in my life. If I had answer myself I wouldn’t be so unhappy. Why would I leave, why would I –

     L O O K  AT  THE  M O O N !

         L O O K  AT IT,  R E A L L Y !

It is really full eh? Hahaha! Why is it the woman likes full moon? I mean I like full moon too. What a beauty, PHOOO! You know what I love from Dutch sky? Rain, crazy and then suddenly it comes to empty blue and many colour. Dutch sky is really like Africa. Only you miss the stars here, pity, but it has lots of beauty. You can feel something is coming. Some animal. Lucky you there is no animal here. In desert big chance you see lots of them. They come out to hunt. AHOOOOOOOO’

A cyclist looks at us.

‘Sorry.. I get crazy with nature. It is the best friend I have. Moon says: don’t worry Django, I am with you, you are not alone. Such a beauty eh! I want to write a poetry about you. Be careful, don’t look too much or you get crazy.’

It is cold in the park. I want to go home and take a hot bath. How to finish this conversation without making him feel bad?

‘What is this? A hug?’

I try again.

‘Thats better. Anyway some day I can play harmonica and you can sing.

‘Yes’, I answer. ‘I’d love to.’

*This conversation is part of A Wanderer’s Tale, my 6 month pilgrimage through Amsterdam.

Skydiven met Lavinia

Gepubliceerd in PopMagazine Heaven

Op 31 januari 2017 wordt Philip Glass tachtig jaar. Een mooi moment om stil te staan bij de impact die de componist heeft gehad op de muziekwereld. Of je hem nu ziet als theatercomponist, pionier van minimal music of als filmmuziekexpert, wat vaststaat is dat hij in zijn leven vele bruggen heeft geslagen tussen kunstdisciplines, muziekgenres en niet in de laatste plaats tussen de oosterse en westerse muziek.

‘Lang nadat hij er niet meer zal zijn, zal hij nog echoën in andermans werken’, zegt harpiste Lavinia Meijer. ‘Vandaar mijn ode aan hem: dubbelalbum The Glass Effect, waarop zowel het thema van Koyaanisqatsi en zijn tien etudes te horen zijn, als werken van de nieuwe generatie componisten die door hem zijn geïnspireerd: Bryce Dessner, Nico Muhly, Nils Frahm, Ólafur Arnalds en Ellis Ludwig-Leone.’

The Glass Effect

Het is een druilerige novemberavond in Amsterdam Nieuw-West. Mensen in pak lopen verloren rond op zoek naar de ingang van cultureel platform Radion. Zij komen om een ster te zien. Een vallende ster in zwarte pailletten, blijkt later. Een smalle gang met een metalen vogelverschrikker, vintage fauteuils en glow in the dark licht, leidt naar een zaal met betonnen muren en een podium met in het midden een rode harp.

Lavinia verschijnt op hoge pumps, gekleed in een broekpak met zwarte pailletten en een rood lint dat van haar linkerheup naar haar rechterborst loopt. Met een stralende lach verwelkomt ze het publiek. ‘Het is mij een waar genoegen om mijn nieuwe album aan jullie te presenteren. Hopelijk hebben jullie geen bezwaar tegen de cameramannen die vanavond om ons heen zullen dansen. We willen namelijk aan iedereen laten zien dat het mogelijk is om klassieke muziek te brengen op een plek als deze en de composities van Philip Glass op de harp te spelen.’

Samenwerking

Dat laatste is voor niemand in de zaal een verrassing. Vier en half jaar geleden bracht Lavinia het album Methamorphosis – The Hours uit, waarop ze twaalf van zijn stukken vertolkte. Het leverde platina op: een unicum in de wereld van de klassieke muziek. Sindsdien heeft ze meerdere malen het podium met Philip Glass gedeeld en ook hebben ze elkaar achter de schermen steeds beter leren kennen. Lavinia is zelfs bij hem thuis geweest.

‘Het arrangeren van de etudes van piano naar harp was een grote uitdaging’, vertelt de harpiste een paar weken voor de albumpresentatie. ‘Op het vlak van techniek en harmonische structuur gaat het een stap verder dan wat ik eerder heb gedaan. Philip heeft mij het nodige zelfvertrouwen gegeven om de uitdagingen van dit album te trotseren. Onze band is gedurende de afgelopen jaren zowel op muzikaal als op persoonlijk vlak steeds sterker geworden, wat maakt dat ik zijn muzikale taal op een dieper niveau ben gaan begrijpen.’

De transparante composities van Glass met voldoende harmoniewisselingen en ritmische structuren, lenen zich uitstekend voor de harp. Omdat het instrument veel meer boventonen heeft dan een piano, ontstaat een organisch speelveld, waarbij klanken met elkaar gaan bewegen. Daardoor lijkt het bij sommige passages net alsof er een heel orkest speelt.

‘Het is altijd mijn doel geweest om de harp als solo-instrument bekender te maken en de oneindige mogelijkheden ervan te laten zien’, vertelt Lavinia. ‘Zelfs Philip zag de harp initieel als een orkestraal instrument, waarvan de partijen gedubbeld en verdeeld moeten worden over meerdere harpen, omdat het anders technisch te moeilijk zou zijn. Gelukkig heb ik het tegendeel kunnen bewijzen.’

Ingebeeld luisteren

Het beheersen van ingewikkelde partituren op de harp is één ding. Het tot een publiek laten spreken een tweede. Volgens Philip Glass is een muziekstuk betekenisloos zonder luisteraar. In zijn autobiografie Woorden zonder muziek, beschrijft Glass een interactionele werkelijkheid, die gecreëerd wordt wanneer de musicus tijdens het spelen echt bezig is met luisteren. Alleen dan begint de muziek zich creatief te ontvouwen.

‘In het beste geval speel ik en hoor ik wat ik daarna zal gaan spelen’, meent hij. ‘Het is een soort schaduw die het object niet volgt, maar eraan vooraf gaat. De ideale manier van uitvoeren zou naar mijn idee zijn dat de uitvoerder de activiteit van het spel gevormd laat worden door de activiteit van het luisteren, en misschien zelfs door de activiteit van het ingebeeld luisteren.’

In die zin heeft de uitvoerder de macht in handen. Partituren zijn enkel stippen en lijnen op papier. ‘Als performer creëer je de ruimte tussen de ene en de andere noot’, beaamt Lavinia. ‘De timing hiervan is cruciaal voor de zeggingskracht van een stuk.’

Vallende ster

Dit is een grote verantwoordelijkheid op de schouders van een uitvoerder. Philip Glass is dan ook heel secuur in wie hij laat meespelen met zijn concerten. ‘Een eer dat hij zoveel vertrouwen in mij heeft’, vindt Lavinia. ‘Ik ga volledig in zijn muziek op en word er keer op keer gelukkig van om het te spelen. Voor mij belichamen zijn composities het oneindige leven. Donkere, trieste momenten, maar ook vreugde en hoop. Het doet me denken aan de keer dat ik ging skydiven. Dat vond ik aanvankelijk heel spannend, maar toen ik eenmaal sprong, kon ik me volledig overgeven aan de val. Ik stond stil in de tijd en tegelijkertijd kwam de wereld in razendsnel tempo op mij af, maar het beangstigde niet. Het maakte mij niet uit of ik te pletter zou slaan: ik zou gelukkig sterven. Als nooit te voren zag ik de schoonheid van de aarde en ik maakte er deel van uit. Die val. Dat is hoe ik de muziek van Philip beleef.’

En inderdaad, zelfs op een druilerige nacht in Radion kun je haar, als oplettende toeschouwer, zien vallen in een aldoor veranderende omhelzing met haar harp. Oneven ritmes volgen elkaar op, motieven herhalen zich en lijken op te gaan in de omgeving, de omgeving te worden. Is dit de interactionele werkelijkheid waar Glass het over heeft? Ons wordt geen kant-en-klaar verhaal verteld met een kop een een staart, alle patronen zijn cyclisch, niet lineair. We verwachten een eind van de muziek, maar dat lijkt niet te worden ingelost. Overgave wordt van ons vereist, wij beloven overgave, wij beloven de stukken niet analytisch te benaderen, wegdromend bij Lavinia die, al spelend, begripvol knikt en zo nu en dan gniffelt. Wat weet zij dat wij niet weten? We zijn ons weer bewust van waar we zijn in de muziek en komen erachter dat alles veranderd is. Lavinia’s blik is vol zielenleed, de omhelzing met haar harp doet aan als een vastklampen. Nochtans lijkt uit de gracieuze bewegingen waarmee ze de klanken ment, de hoop nabij, de schoonheid alomtegenwoordig.

Wat kunnen we van deze vallende ster op korte termijn verwachten? Binnen vijf dagen stond The Glass Effect in de I-Tunes Top Albums lijst van alle genres en het zal ons niets verbazen als ook dit album platina zal behalen. Verder is ze onlangs genomineerd voor een Edison voor haar In Concert Live Album in samenwerking met bandoneonspeler Carel Kraayenhof en gaat ze op tour in haar pailletten pak met The Glass Effect. Ook is haar animatiefilm Behind The Telescopes te zien op verschillende filmfestivals. Een creatie die niet geheel toevallig tot stand kwam na één van de ontmoetingen met Philip Glass. ‘Ik zat in het vliegtuig op de terugweg van Californië en was zo geïnspireerd dat ik direct begon met het schrijven van het scenario. Eenmaal thuisgekomen werkte ik mijn composities voor mijn nieuwe project uit. Dat is heel tekenend voor het effect dat Philip op mij heeft.’


De vijf geboden van Philip Glass volgens Lavinia

Eén: Breng het woord ‘discipline’ naar een volgend level. Philip Glass staat elke ochtend om zes uur op, doet sportoefeningen en componeert urenlang. In de middag komt hij zijn zakelijke afspraken na.

Twee: Verdiep je in het verleden en in wat er om je heen gebeurt. Het is belangrijk voor generaties om elkaar te begrijpen. Hoe verhouden we ons tot het verleden? Streven we naar continuïteit of zoeken we naar iets dat nog rijker is? Het hart van creativiteit ligt volgens hem, in het oppakken van iets bekends, om het vervolgens te transformeren tot iets nieuws.

Tijdens zijn studententijd in Californië en New York, probeerde Philip al zijn hele omgeving tot zich te nemen. Hij zag legendes als Charlie Parker, Billie Holiday en Sarah Vaughan live spelen, ging veel naar musea, verdiepte zich in experimenteel theater, verhuisde naar Parijs en ging samenwerken met Samuel Beckett.

Drie: Weet de juiste mensen aan je te binden. ‘Als ik iemand ontmoet die ik kan vertrouwen zijn de mogelijkheden eindeloos’, zei Glass tegen Lavinia Meijer, waarna hij haar uitnodigde om mee te spelen op zijn concert in Carnegie Hall, New York. Hij weet nog niet wat ze zal gaan doen, maar dat bedenkt hij waarschijnlijk een paar dagen ervoor.

Vier: Sluit geen compromissen. Veel van Glass’ werk werd pas na jaren op waarde geschat. Vaak genoeg kreeg hij eieren naar zijn hoofd geslingerd tijdens optredens of zeiden mensen dingen als ‘Als je een C akkoord speelt en dat eindeloos herhaalt, heb je de muziek van Philip Glass’ of ‘Mais ce n’est pas la musique!’ Pas vanaf zijn veertigste is hij werkelijk zijn geld in de muziek gaan verdienen. Stel jezelf de vraag of je het publiek van nu tegemoet wil komen, of dat je componeert voor het publiek van de toekomst?

Vijf: Heb plezier. ‘Humor ligt als een grote strik om alles wat Philip doet. Hij heeft iets ondeugends in zijn ogen en dat hoor je ook terug in zijn muziek’, zegt Lavinia Meijer. ‘Bijvoorbeeld bij etude 16, waar melancholische partijen plotseling worden afgewisseld door een swingend stuk dat rockachtig aandoet.’

Een groot hier en een lang nu

Gepubliceerd Popmagazine Heaven op 27 augustus 2016

Sommige muzikanten brengen hun luisteraar naar een nieuwe plek. Zij hebben geen woorden nodig om de mooiste beelden en gevoelens op te roepen. De muziek die dit bewerkstelligt wordt de ene keer ambient of soundscape genoemd en dan weer trance, groove of spacepostrock. Jozef Dumoulin is zo’n geluidsschilder die zijn gehoor weet te transfereren. Het palet van de Belg reikt van rock tot jazz en van elektronische tot traditionele muziek.

In de pers wordt hij alom bejubeld als Fender Rhodes-specialist. “Ik ben maar pianist hoor”, heeft Dumoulin nochtans lang geroepen, totdat hij zich niet langer tegen het imago verzette en besloot het instrument ‘dan maar’ helemaal te leren kennen. Drie jaar geleden maakte hij in zijn thuisstudio A Fender Rhodes Solo, dat geldt als het eerste soloalbum in de geschiedenis van de elektrische piano. Daarbij legde hij zichzelf de beperking op alles te improviseren, die improvisaties niet al te zeer uit te rekken en overdubs te vermijden. Op het gebied van effecten gaf hij zichzelf daarentegen alle vrijheid, waardoor de nummers zich niet alleen onderscheiden qua virtuoze frases. Hij weet een intrigerend sonisch universum te scheppen.

Het virtuoze spel van Dumoulin staat allesbehalve centraal op What Lies In The Sea, het eind vorig jaar verschenen album van Lilly Joel, zoals de naam luidt van zijn samenwerkingverband met vocaliste en klankkunstenares Lynn Cassiers. Als duo is het hun debuut, maar de twee musiceren al jaren zij aan zij. “Lynn was zestien of zeventien toen ik haar pianoles gaf. Jaren later hoorde ik dat ze bezig was met zangeffecten. Ik nodigde haar uit mee te doen met mijn neo-jazzband Lidlboj. We hadden meteen een muzikale klik. Door samen alle beslissingen voor Lilly Joel te maken, heeft het ons op een plek gebracht waar geen van ons alleen had kunnen komen.”

What Lies In The Sea brengt je naar een onbekende locatie, zo ervaren tal van luisteraars. In recensies komen termen als ruimte, soundscapes en nieuwe werelden vaak terug en worden ze gekoppeld aan het begrip ambient. Niet voor niets geldt Dumoulin als de Belgische Brian Eno, de aartsvader van het genre. Maar klopt die vergelijking wel? Voor Eno gaat het bij musiceren en produceren vooral om het creëren van een mooiere werkelijkheid, vertelt hij in de documentaire Another Green World. Hij biedt luisteraars via klank een uitvlucht naar fantasie. Wie die visie wil toetsen aan What Lies In The Sea vraagt zich hoe werkelijkheid zich verhoudt tot fantasie, hoe de productie bijdraagt aan het scheppen van een ruimte, en waar de componist zich bevindt bij het luisteren van zijn album.

Strategie

Jozef Dumoulin ontvangt in zijn appartement in Parijs. “Inmiddels woon ik hier al tien jaar. Ik wilde een nieuwe stad ontdekken. In Parijs was ik een aantal keer geweest en ik voelde me er goed. Bovendien kan ik voor projecten makkelijk op en neer reizen naar België.” In de kleine, sfeervol ingerichte woning staat in de keuken zijn Fender Rhodes, in de woonkamer een akoestische piano plus talloze cd’s. “Een cd lijkt tegenwoordig een veredelde demo. Bands nemen op om te laten horen wat ze live doen. Dat is absurd. Tijdens een concert geef je je voor een bepaalde tijd over aan dat wat de muzikant wil spelen. Dat kan enkel noise zijn, wat ik dan weer minder interessant vind om naar te luisteren wanneer ik thuis ben. Een cd zie ik meer als een luisterobject, iets waar je meerdere keren naar luistert in je eigen intimiteit.”

Wanneer Dumoulin zijn muziek produceert, neemt hij ook de positie van luisteraar in. “Voor What Lies In The Sea hebben Lynn en ik gedurende twee studiodagen met behulp van Kaoss Pads en verschillende loop stations diverse improvisaties van een aantal uur opgenomen. Vervolgens heb ik het materiaal keer op keer geluisterd en mp3s gemaakt van stukken die zich leenden voor een album.” Improvisatie is ook bij Brian Eno een belangrijk element, maar hij blijft balanceren tussen ‘improvisation and collaboration’. Nog een overeenkomst is misleiding en bedrog. In de documentaire Imaginary Landscapes uit 1989 vertelt Eno: “When you hear two instruments do the same, you get a sense of conspiracy. They must have talked about it. I like deceit being involved to it.” Bij Lilly Joel is het echter geen doel om bedrog op te wekken. Bij hen is het een gevolg van de werkwijze.

Op de plank boven de piano ligt een zwart doosje met zilveren letters. Het zijn de Oblique Strategy Cards die Brian Eno maakte met kunstenaar Peter Schmidt. Een verzameling kaarten met zinnen of vragen om het productie-, opname- of compositieproces over een andere boeg te gooien. De Oblique Strategy Cards heeft Dumoulin jaren geleden gekocht. Hij besloot er enkel één te lezen wanneer hij ergens echt niet uitkomt. Dat is in zes jaar slechts drie keer het geval geweest. What would your friends do?, is de kaart die hem het meest is bijgebleven. Voor het tot stand komen van What Lies In The Sea hoefde er geen kaart aan te pas te komen.

Situatie

Brian Eno vertelde eens in een interview hoe hij gelooft dat het universum werkt. De uiteenlopende organismen van de aarde probeert hij in zijn waarneming niet te scheiden. Hij ziet alles als een product van een klein aantal krachten en beperkingen, die zich op verschillende manieren herconfigureren. Als gevolg van deze visie wil hij een ‘groot hier en een lang nu’ in zijn werk weergeven door de muziek uit te spreiden tot aan de horizon. Zodoende is het niet langer van belang om te bepalen wat muziek is en wat niet, terwijl ze bovendien geen begin en geen eind heeft. Eno streeft ernaar om een context te scheppen, waarin alle vorm van actie ontbreekt. De luisteraar mag zelf construeren wat er gebeurt.

Haal je bij een film de beelden weg bij de muziek, dan heb je precies die muziek zonder actie waar Eno het over heeft. Op What Lies In The Sea klinkt de stem van Lynn Cassiers eerder als een figurant in een muzikaal schouwspel dan als de hoofdpersoon waar het allemaal om draait. De tekst is vaak onverstaanbaar, de stem zit niet vooraan in de mix en er staat veel reverb en delay op. Daardoor wordt het gemakkelijker om jezelf als luisteraar in de omgeving te plaatsen, of deze nu bewust geschetst is door de makers of niet. Ook is er op het gehele album geen beat te horen en zijn er geen liedjesstructuren te herkennen, wat overeenkomt met Eno’s definitie van ambient.

De voorloper van ambient is de minimalistische muziek die in het begin van de twintigste eeuw voorkomt in de klassieke muziek van Erik Satie en John Cage. Brian Eno is dus wel de bedenker van de term, maar niet de uitvinder van het genre, waarvan herhaling en stilstand belangrijke kenmerken zijn. Hij vergelijkt het maken ervan met het schilderen van een landschap. Je kunt ernaar kijken en erin wegdromen. Het resultaat noemde Eno stilstandsmuziek. “Ik spreek liever van toestandsmuziek”, zegt Jozef Dumoulin. “Men gaat uit van het negentiende-eeuwse idee dat kunst narratief moet zijn, terwijl er al lang in de Westerse cultuur een stroming is waar het eerder gaat over het creëren van een sfeer. John Cage is de man die Oosterse filosofie geïmplementeerd heeft in de Westerse muziek. Het gaat daarbij voor mij niet over stilstand op zich, maar over het punt waar beweging en stilstand samenvallen. Iets eenduidigs wat in beweging is en eeuwig door kan gaan.” Door Milou Mignon.